ตามที่สำนักศิลปากรที่ ๑๐ นครราชสีมา กรมศิลปากร ร่วมกับเทศบาลนครนครราชสีมา ดำเนินการขุดค้นทางโบราณคดี บริเวณพื้นที่ปรับภูมิทัศน์คูเมืองด้านตะวันออกถนนอัษฎางค์ ตัดถนนพลล้าน เขตเทศบาลนครนครราชสีมา โดยพื้นที่นี้เดิมเป็นที่ตั้งสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ ๑๑ นครราชสีมา ภายใต้โครงการปรับปรุงพื้นที่สาธารณะบริเวณคูเมืองเก่า นครราชสีมา ‘บูรพารวมพล’ ทำการขุดค้นระหว่างวันที่ ๒๑ พฤษภาคม-๑๐ มิถุนายน ๒๕๖๗ พบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดนครราชสีมา เช่น โครงกระดูกมนุษย์จำนวน ๓ โครงกระดูก เครื่องประดับทองคำ สร้อยหิน ลูกปัดแก้ว เครื่องมือเหล็ก เศษเครื่องปั้นดินเผาลายเชือกทาบ เศษกระเบื้อง กระดูกสัตว์ รวมทั้งภาชนะแบบพิมายดำ ซึ่งตามข้อมูลวิชาการโบราณคดีกำหนดเป็นตัวแทนของกิจกรรมหรือวัฒนธรรมโบราณในยุคก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลายหรือสมัยเหล็กที่มีช่วงอายุประมาณ ๒,๕๐๐-๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว นับเป็นอีกหนึ่งความก้าวหน้าสำคัญของการศึกษาร่องรอยมนุษย์โบราณยุคก่อนประวัติศาสตร์ในพื้นที่เมืองเก่านครราชสีมา นั้น 

โดยเมื่อวันที่ ๑๕ มิถุนายน ๒๕๖๗ นางสาวสุดาวรรณ หวังศุภกิจโกศล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ลงพื้นที่ดังกล่าว โดยมีนางศศิฑอณร์ สุวรรณมณี หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงวัฒนธรรม นายสถาพร เที่ยงธรรม ผู้ตรวจราชการกระทรวงวัฒนธรรม นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา หัวหน้าส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ร่วมต้อนรับ

นายทศพร ศรีสมาน ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ ๑๐ นครราชสีมา บรรยายสรุปว่า วันที่ ๑๐ มิถุนายนที่ผ่านมา นักโบราณคดีได้เก็บกู้โครงกระดูกและหลักฐานทางโบราณคดีที่พบร่วมจากหลุมขุดตรวจมาเก็บรักษาไว้ที่ห้องปฏิบัติการสำนักศิลปากรที่ ๑๐ นครราชสีมา เพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นจากน้ำใต้ดินและน้ำฝนที่ตกอย่างต่อเนื่อง โดยทำความสะอาดหลักฐานทางโบราณคดีก่อนนำส่งตัวอย่างหลักฐานไปวิเคราะห์ด้วยวิธีวิทยาศาสตร์ ดังนี้ ๑.โครงกระดูกมนุษย์ วิเคราะห์ เพศ ส่วนสูง อายุเมื่อเสียชีวิตและรอยโรคที่ปรากฏบนกระดูก เพื่ออธิบายสภาพร่างกายขณะมีชีวิตอยู่และจัดส่งตัวอย่างกระดูกและอินทรียวัตถุที่พบร่วมกับโครงกระดูกไปกำหนดอายุสมัยด้วยวิธีเรืองแสงความร้อน ที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ ๒. หลักฐานทางโบราณคดี ประเภท เครื่องประดับทองคำ เครื่องมือเหล็กและลูกปัดแก้ววิเคราะห์องค์ประกอบธาตุ ด้วยวิธี XRF จากกลุ่มวิทยาศาสตร์ สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหรือหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญ เพื่อนำผลวิเคราะห์องค์ประกอบธาตุที่ได้มาศึกษาเปรียบเทียบกับฐานข้อมูลจากแหล่งโบราณคดีที่มีอายุร่วมสมัยกันต่อไป 

นางสาวสุดาวรรณ หวังศุภกิจโกศล กล่าวว่า “การพบหลักฐานทางโบราณคดีในพื้นที่แหล่งโบราณคดีโนนพลล้าน บริเวณกำแพงเมืองนครราชสีมา ด้านทิศตะวันออกครั้งนี้ นับว่ามีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์ของจังหวัดนครราชสีมาและประเทศไทยอย่างมาก จึงได้มอบหมายให้กรมศิลปากรนำโครงกระดูกและโบราณวัตถุไปดำเนินการอนุรักษ์ พร้อมทั้งศึกษาและวิเคราะห์หลักฐานทางประวัติศาสตร์เหล่านี้ด้วยวิธีวิทยาศาสตร์ เพื่อจะได้ขยายความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความเป็นมาของเมืองโคราชได้มากขึ้น ขณะเดียวกันได้มอบหมายให้กรมศิลปากร ดำเนินงานทางโบราณคดีในพื้นที่แหล่งโบราณคดีโนนพลล้าน บริเวณกำแพงเมืองนครราชสีมา ด้านทิศตะวันออกต่อไป ซึ่งกรมศิลปากรโดยสำนักศิลปากรที่ ๑๐ นครราชสีมา จะขยายหลุมขุดค้นเพื่อจะได้หลักฐานทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับจังหวัดนครราชสีมาเพิ่มขึ้นและมีความชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี จะดำเนินการขุดค้นแหล่งโบราณคดีเพิ่มเติมในช่วงเดือนตุลาคม ๒๕๖๗ เนื่องจากจะต้องรอให้หมดช่วงฤดูฝนเพราะเป็นอุปสรรคในการขุดค้นทางโบราณคดี 

“เมื่อกรมศิลปากรดำเนินการขุดค้นและรวบรวมหลักฐานทางโบราณคดีที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของจังหวัดนครราชสีมาเพิ่มเติมจนได้ข้อมูลเป็นที่แน่ชัดแล้ว ก็ให้นำผลจากการศึกษานี้มาหารือกับเทศบาลนครนครราชสีมาและจังหวัดนครราชสีมา เพื่อประเมินศักยภาพและหาแนวทางที่เหมาะสมในการพัฒนาแหล่งโบราณคดีโนนพลล้านให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมในรูปแบบพิพิธภัณฑ์ประจำแหล่งโบราณคดีที่มีคุณค่าและมูลค่าทางเศรษฐกิจในชุมชน เพื่อให้เด็ก เยาวชนและประชาชนทั้งชาวจังหวัดนครราชสีมาและคนไทยทั่วประเทศ รวมทั้งนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติได้เข้ามาชมและศึกษาหาความรู้ ช่วยสร้างรายได้แก่จังหวัดนครราชสีมา ส่งเสริมเศรษฐกิจประเทศ” นางสาวสุดาวรรณ กล่าว

ทั้งนี้ สำนักศิลปากรที่ ๑๐ นครราชสีมา จะชะลอการขุดค้นทางโบราณคดีไว้เป็นการชั่วคราวเนื่องจากเข้าสู่ฤดูฝน ซึ่งทำให้เป็นอุปสรรคและปัญหาต่อการขุดค้น ประกอบกับเพื่อให้มีช่วงเวลาที่นักโบราณคดี จะทำการศึกษา วิเคราะห์หลักฐานที่ได้มาก่อนหน้านี้อย่างเป็นระบบ และจะดำเนินการขุดค้นทางโบราณคดีอีกครั้งในเดือนตุลาคม ๒๕๖๗

นสพ.โคราชคนอีสาน ปีที่ ๔๙ ฉบับที่ ๒๗๖๖ วันที่ ๑๕ เดือนมิถุนายน - วันที่ ๑๔ เดือนกรกฎาคม พ.ศ.๒๕๖๗